Trong nỗ lực đưa siêu dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành vào vận hành đúng kế hoạch, Cục Hàng không Việt Nam vừa chính thức bác bỏ đề xuất gia hạn tiến độ của một số nhà đầu tư dịch vụ. Đây được xem là động thái cứng rắn nhằm đảm bảo tính đồng bộ cho ngày khai thác thương mại 24/12/2026.
Dự án Cảng hàng không quốc tế (HKQT) Long Thành đang bước vào giai đoạn nước rút với áp lực khổng lồ về mặt thời gian. Để đảm bảo mục tiêu cất cánh vào cuối năm 2026 theo chỉ đạo của Chính phủ, mọi mắt xích trong hệ sinh thái hàng không tại đây phải được kết nối hoàn hảo. Tuy nhiên, những chuyển động mới nhất từ các dự án thành phần 4 – nơi cung cấp các dịch vụ mặt đất, suất ăn và bảo trì tàu bay – đang cho thấy những nhịp chệch choạc đáng lo ngại.
Sức ép từ mốc thời gian “G”: 24/12/2026
Mới đây, Cục Hàng không Việt Nam đã có báo cáo gửi Bộ Xây dựng, kiến nghị điều chỉnh thời hạn hoàn thành 6 dự án ưu tiên thuộc Dự án thành phần 4. Điểm đáng chú ý nhất trong báo cáo này là sự khước từ thẳng thừng đối với các đề xuất lùi tiến độ sang quý I và quý II năm 2027 từ phía các nhà đầu tư lớn như Vietjet và VACS.
Theo quan điểm của cơ quan quản lý, sân bay Long Thành dự kiến bắt đầu khai thác thương mại từ 0h ngày 24/12/2026. Việc các dự án dịch vụ thiết yếu xin lùi sang năm 2027 là “không có cơ sở” và có thể gây ra sự tê liệt cục bộ cho hoạt động của cảng hàng không khi đi vào vận hành. Cục Hàng không ấn định ngày 23/12/2026 phải là hạn chót cuối cùng cho mọi công tác xây dựng, lắp đặt và chạy thử.
Bức tranh tương phản giữa các nhà đầu tư
Tính đến thời điểm hiện tại, tiến độ của 6 dự án ưu tiên đang có sự phân hóa rõ rệt. Trong khi một số đơn vị đã chạm tay vào giai đoạn hoàn thiện, thì số khác vẫn đang loay hoay với những khối bê tông cốt thép chưa thành hình.
Những điểm sáng hiếm hoi
Hiện chỉ có 2 dự án đã hoàn thành xây dựng cơ bản và chuyển sang giai đoạn lắp đặt thiết bị chuyên ngành. Đó là Dự án cơ sở cung cấp suất ăn hàng không số 2 và Dự án sửa chữa, bảo dưỡng phương tiện, trang thiết bị hàng không kết hợp dịch vụ kỹ thuật thương mại mặt đất số 2. Đây là những tín hiệu tích cực cho thấy nếu có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, các nhà đầu tư vẫn có thể bám sát lộ trình khắc nghiệt của siêu dự án này.
Nút thắt tại các dự án trọng điểm
Ngược lại, 4 dự án còn lại vẫn chưa hoàn thành phần khung cơ bản, bao gồm: cơ sở cung cấp suất ăn số 1, dịch vụ kỹ thuật thương mại mặt đất số 1 và các cụm dự án bảo dưỡng tàu bay (hangar) số 1, 3 và 4. Trong đó, Vietjet – đơn vị đầu tư dự án bảo dưỡng tàu bay số 3 và 4 – thừa nhận việc khởi công muộn hơn các dự án khác khoảng 8 tháng là một trở ngại lớn.
“Việc thiếu hụt nhân lực kỹ thuật cao, thời gian nhập khẩu thiết bị chuyên ngành kéo dài cùng sự thiếu đồng bộ của các gói thầu hạ tầng liên quan đã ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công của chúng tôi,” đại diện một nhà đầu tư chia sẻ.
Lý do khách quan hay lỗ hổng trong quản trị?
Giải trình về sự chậm trễ, các doanh nghiệp đưa ra hàng loạt lý do. VACS cho rằng việc chậm bàn giao mặt bằng sau khi thi công tuyến tuy-nen số 10 đã làm đình trệ các hạng mục phụ trợ. Trong khi đó, VAECO và VIAGS viện dẫn tình trạng khan hiếm vật tư, chi phí nhiên liệu tăng cao và thiếu hụt nhân công.
Tuy nhiên, Cục Hàng không Việt Nam đã có cái nhìn tách bạch hơn. Cơ quan này ghi nhận một số khó khăn khách quan, đặc biệt là việc Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) chưa hoàn thiện đấu nối hệ thống cấp thoát nước và hạ tầng kỹ thuật chung. Đây là trách nhiệm thuộc về đơn vị vận hành cảng.
Dẫu vậy, đối với các vấn đề về tổ chức thi công, huy động vốn và nhân lực, Cục Hàng không khẳng định đó là trách nhiệm tự thân của nhà đầu tư. Cơ quan quản lý yêu cầu các đơn vị phải ngay lập tức tăng ca, bổ sung thêm các mũi thi công để bù đắp khoảng thời gian đã mất, thay vì trông chờ vào việc nới lỏng thời hạn hợp đồng.
Mệnh lệnh từ Chính phủ: Không có chỗ cho sự chậm trễ
Động thái của Cục Hàng không diễn ra trong bối cảnh Chính phủ đang đặt quyết tâm chính trị cao nhất cho Long Thành. Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã yêu cầu Bộ Xây dựng rà soát toàn bộ các điều kiện vận hành trước ngày 31/12/2026. Bất kỳ mắt xích nào yếu kém, không đáp ứng yêu cầu sẽ bị xem xét trách nhiệm nghiêm khắc theo hợp đồng.
Dự án Long Thành không chỉ là một công trình giao thông, mà là đòn bẩy kinh tế chiến lược cho toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Việc chậm trễ dù chỉ một dịch vụ nhỏ như suất ăn hay bảo trì tàu bay cũng sẽ làm giảm hiệu quả khai thác của nhà ga hành khách trị giá hàng tỷ USD. Do đó, cuộc đua với thời gian tại Long Thành lúc này không còn là chuyện của riêng mỗi doanh nghiệp, mà là mệnh lệnh quốc gia.
